Από τη διεθνή συνεργασία στις λύσεις της καθημερινότητας

Γράφει η Δόμνα Μιχαηλίδου

Υπάρχουν στιγμές που οι μεγάλες διεθνείς συζητήσεις μοιάζουν πολύ μακρινές από την καθημερινότητα των πολιτών. Οι γεωπολιτικές κρίσεις, η οικονομική αβεβαιότητα, οι μεγάλες αλλαγές στην εργασία και η δημογραφική πίεση, όμως, καταλήγουν τελικά σε πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα: Μπορώ να βρω ένα σπίτι που να μπορώ να πληρώσω; Μπορώ να μεγαλώσω τα παιδιά μου και να εργάζομαι; Τι γίνεται αν το παιδί μου χρειάζεται υποστήριξη; Μπορώ να έχω πρόσβαση στη φροντίδα που χρειάζομαι;

Σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να απαντά σήμερα η κοινωνική πολιτική.

Τα έθεσα και στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Εκεί, εκπρόσωποι κρατών και διεθνών οργανισμών συναντιούνται μπροστά σε κοινές προκλήσεις. Ο καθένας φέρνει μαζί του όσα δοκίμασε στη χώρα του: λύσεις που απέδωσαν, επιλογές που χρειάστηκε να διορθώσει, δυσκολίες που δεν είχε προβλέψει. Αυτή η γνώση μπορεί να γίνει ένα από τα πιο χρήσιμα αποτελέσματα της διεθνούς συνεργασίας, όταν μεταφέρεται από χώρα σε χώρα και αξιοποιείται στις επόμενες αποφάσεις.

Αυτό ήταν και το βασικό θέμα της συζήτησής μας στο πάνελ για τα κοινωνικά

δικαιώματα και τη δημοκρατία: πώς μπορούμε να οργανώνουμε καλύτερα αυτή την ανταλλαγή εμπειρίας, ώστε κάθε χώρα να μη χρειάζεται να ξεκινά από το μηδέν.

Η πανδημία του COVID, μου έδωσε μια πολύ συγκεκριμένη εμπειρία. Την περίοδο εκείνη, προσπαθώντας να προστατεύσουμε τους ηλικιωμένους στις μονάδες φροντίδας, αναζητούσα πώς είχαν κινηθεί άλλες χώρες. Ποια μέτρα είχαν λειτουργήσει; Τι είχαν μάθει στην πράξη; Εκείνη τη στιγμή, κάθε χρήσιμη απάντηση είχε αξία. Σήμερα ξέρουμε πόσο χρήσιμο θα ήταν, σε μια επόμενη κρίση, να υπάρχει ένα κοινό σημείο εκκίνησης: πρακτικές οδηγίες, βασισμένες σε όσα έχουν ήδη δοκιμαστεί, που θα επικαιροποιούνται και θα προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε χώρας. 

Η ίδια λογική αφορά και τις προκλήσεις που δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Η στέγαση, ως πιεστικό πρόβλημα για σειρά χωρών, είναι μία από αυτές. Στη Νέα Υόρκη παρουσίασα την Εθνική Στρατηγική Στέγασης 2026-2035, με 50 μέτρα και πόρους άνω των 6,5 δισ. ευρώ. Για τα εργαλεία που στηρίζουν όσους πιέζονται με παρεμβάσεις που αυξάνουν τη διαθέσιμη κατοικία και αξιοποιούν σπίτια που παραμένουν κλειστά. Το ίδιο ισχύει για τη φροντίδα των παιδιών, την παιδική προστασία, την ισότητα και την ανεξάρτητη διαβίωση των ανθρώπων με αναπηρία.

Με αυτή τη ματιά παρουσιάσαμε τις ελληνικές πολιτικές σε στελέχη του ΟΗΕ και ακούσαμε την εμπειρία άλλων χωρών. Γιατί η διεθνής συνεργασία έχει τη μεγαλύτερη αξία όταν μετατρέπει την εμπειρία σε γνώση που μπορεί να αξιοποιηθεί από όλους: τι δοκιμάστηκε, τι πέτυχε, τι χρειάστηκε να αλλάξει και πώς η επόμενη προσπάθεια μπορεί να ξεκινήσει από ένα καλύτερο σημείο.

Σε μια εποχή που η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δοκιμάζεται, αυτή η προσέγγιση έχει και προστιθέμενη αξία για τη δημοκρατία. Ο πολίτης δεν βλέπει τις συνομιλίες μιας διεθνούς συνάντησης. Μπορεί όμως να δει αν, χάρη σε όσα μάθαμε και εφαρμόσαμε, βρίσκει ευκολότερα ένα σπίτι, έχει πρόσβαση στη φροντίδα που χρειάζεται ή προστατεύεται καλύτερα σε μια κρίση.

Εκεί η διεθνής συνεργασία γίνεται ορατή. Όχι, ως μια μακρινή διαδικασία, αλλά ως αποτέλεσμα στην καθημερινή ζωή. Και εκεί οι θεσμοί κερδίζουν ξανά την εμπιστοσύνη του πολίτη: όταν οι πολιτικές τους δίνουν λύσεις, βελτιώνουν τη ζωή του και αποδεικνύουν στην πράξη ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του.

Τελικά, αυτή είναι και η ουσία της δημοκρατίας: οι μεγάλες διακηρύξεις, οι γενικές αξίες να μετατρέπονται σε λύσεις για την καθημερινότητα των ανθρώπων. Εκεί μετριόμαστε και αξιολογούμαστε όλοι.