Γιώργος Σταυριανός: Στους δρόμους που αγάπησε, στις μελωδίες που άφησε

 

Γράφει ο Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος

Μόλις έμαθα, ότι πριν λίγες ώρες έφυγε για το μεγάλο του ταξίδι ο πανεπιστημιακός καθηγητής, μέγας μουσικός,  άνθρωπος του πνεύματος και φίλος, Γιώργος Σταυριανός. Κι η φυγή του ήταν χαμηλών τόνων, όπως όλη η ζωή του.

Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από τη ζωή αφήνοντας πίσω τους έργα. Και υπάρχουν άνθρωποι που αφήνουν πίσω τους έναν ολόκληρο τρόπο να αισθανόμαστε τον κόσμο. Ο Γιώργος Σταυριανός ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Γεννημένος στο Ηράκλειο της Κρήτης, κουβάλησε σε όλη του τη διαδρομή εκείνη την αρχέγονη μνήμη ενός τόπου όπου οι ήχοι, οι εικόνες και οι άνθρωποι είχαν ακόμη μια αυθεντικότητα που δύσκολα συναντά κανείς. Η Κρήτη δεν υπήρξε για εκείνον απλώς τόπος καταγωγής, υπήρξε μια εσωτερική πατρίδα, μια πηγή ευαισθησίας, μια διαρκής αναφορά σε έναν κόσμο που άλλαζε, αλλά δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει μέσα του.

Ο Γιώργος Σταυριανός υπήρξε ένας σπάνιος συνδυασμός καλλιτέχνη και διανοούμενου. Η πορεία του στη γνώση υπήρξε βαθιά και απαιτητική. Στη Νανσύ της

Γαλλίας ολοκλήρωσε τις πανεπιστημιακές του σπουδές στη Σχολή Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών, αποκτώντας δύο φιλολογικά πτυχία — ελληνικής και γαλλικής φιλολογίας — καθώς και μάστερ και διδακτορικό στη φιλοσοφία. Η σχέση του με τη σκέψη δεν ήταν ποτέ θεωρητική πολυτέλεια, ήταν ο τρόπος με τον οποίο προσέγγιζε την τέχνη, την κοινωνία και τον άνθρωπο.

Η μουσική του πορεία ξεκίνησε απροσδόκητα, το καλοκαίρι του 1982, με την «Έρημη πόλη». Δίσκος κόσμημα. Ήταν μια εμφάνιση που αποκάλυψε αμέσως έναν δημιουργό με προσωπικό ύφος, ευαισθησία και βαθιά μουσική ταυτότητα. Με τις μοναδικές ενορχηστρώσεις του Δημήτρη Λέκκα και τη στήριξη της Μαρίας Δημητριάδη, ο Σταυριανός μπήκε στη δισκογραφία όχι ως ένας ακόμη συνθέτης, αλλά ως μια ξεχωριστή φωνή. Το «Ήσουνα φεγγάρι», με τους ποιητικούς στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αποτέλεσε από εκείνες τις στιγμές όπου η μουσική συναντά τη μνήμη και γίνεται κοινό βίωμα.

Ακολούθησε μια μεγάλη δημιουργική διαδρομή με δεκαεπτά δισκογραφικές καταθέσεις και συνεργασίες με κορυφαίες μορφές του ελληνικού πολιτισμού. Ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Νότης Μαυρουδής και πολλοί ακόμη σημαντικοί δημιουργοί αναγνωρίζουν στο έργο του μια ιδιαίτερη ποιότητα και έναν δημιουργό που δεν ακολούθησε εύκολους δρόμους. Δίσκοι όπως «Οι φόβοι του μεσημεριού», «Άνεμος είναι…», «Το χρώμα της μνήμης», «Το πιο μεγάλο ψέμα», «Στην πολιορκία πέφτει πάντα η Τροία», «Πού να τελειώνει η θάλασσα», «Καθαρός ουρανός» και τόσοι άλλοι, αποτελούν κεφάλαια μιας διαδρομής γεμάτης αναζητήσεις.

Τα τραγούδια του έγιναν μέρος της συλλογικής μας μνήμης. Η «Ελένη», το «Ήσουνα φεγγάρι», οι «Ώρες μου χρωματιστές», ο «Καημός της φυσαρμόνικας», «Στα ξανθά σου μαλλιά», «Το πιο μεγάλο ψέμα», το «Μα εσύ γελάς σαν πρώτα» δεν είναι απλώς τραγούδια, είναι μικρές ιστορίες συναισθημάτων, κομμάτια ζωής που συνέχισαν να ταξιδεύουν από στόμα σε στόμα.

Η δημιουργία του όμως δεν περιορίστηκε στα ελληνικά σύνορα. Με την ορχηστρική δουλειά «Secrets» και το «Secret Love» άνοιξε έναν διεθνή δρόμο, με το έργο του να ταξιδεύει σε παγκόσμιες συλλογές και να γνωρίζει μεγάλη απήχηση. Η παρουσία του στη συλλογή Buddha Bar III, αλλά και οι διεθνείς εκτελέσεις τραγουδιών του από καλλιτέχνες όπως η Sezen Aksu, ο Mahsun Kırmızıgül και η Julie Zenatti, απέδειξαν ότι η μουσική του είχε τη δύναμη να ξεπερνά γλώσσες και σύνορα.

Συνεργάστηκε με κορυφαίους ερμηνευτές του ελληνικού τραγουδιού: τη Μαρία Δημητριάδη, την Ελένη Βιτάλη, τη Γλυκερία, τη Νένα Βενετσάνου, τον Μανώλη Μητσιά, τον Γιώργο Νταλάρα, τον Μίλτο Πασχαλίδη, τον Παντελή Θαλασσινό, τον Γεράσιμο Ανδρεάτο και πολλούς ακόμη. Κάθε συνεργασία του ήταν μια συνάντηση ανθρώπων που πίστευαν ότι η τέχνη δεν είναι επίδειξη, αλλά επικοινωνία.

Παράλληλα με τη μουσική, υπήρξε συγγραφέας και στοχαστής. Τα βιβλία του, τα μυθιστορήματα, οι φιλοσοφικές και πολιτισμικές του μελέτες φανερώνουν έναν άνθρωπο που αναζητούσε συνεχώς την ουσία των πραγμάτων. Η συγγραφή υπήρξε για εκείνον μια ακόμη μορφή μουσικής: ένας άλλος τρόπος να οργανώνει τη σκέψη και να αφηγείται τον κόσμο.

Ως πανεπιστημιακός δάσκαλος υπηρέτησε τη γνώση με την ίδια ευαισθησία που υπηρέτησε και την τέχνη. Δεν ήταν ένας άνθρωπος που απλώς μετέφερε πληροφορίες, ήταν ένας άνθρωπος που ενθάρρυνε την αναζήτηση, την αμφισβήτηση, τη δημιουργικότητα. Πίστευε στη δύναμη του πολιτισμού να διαμορφώνει ανθρώπους ελεύθερους και ευαίσθητους.

Πάνω απ’ όλα όμως, ο Γιώργος Σταυριανός θα μείνει στη μνήμη μας για την ανθρωπιά του. Για την ήρεμη δύναμη της παρουσίας του, για την ευγένεια, τη σεμνότητα και τη βαθιά του πίστη ότι ο πολιτισμός υπάρχει για να υπηρετεί τον άνθρωπο.

Έφυγε ένας δημιουργός που έγραψε μουσική για τις σιωπές μας, για τις αναμνήσεις μας, για εκείνες τις στιγμές όπου η καρδιά αναγνωρίζει κάτι δικό της μέσα σε μια μελωδία.

Ο Γιώργος Σταυριανός δεν άφησε πίσω του μόνο τραγούδια. Άφησε έναν τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο: με περισσότερη ευαισθησία, περισσότερη σκέψη και περισσότερη αγάπη για τον άνθρωπο.

Κι αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο έργο ενός δημιουργού: να συνεχίζει να υπάρχει, ακόμη κι όταν η φωνή του έχει πια σιωπήσει.

Στο καλό φίλε… Στο καλό!